Worden er meer dan 20 werknemers binnen een periode van 3 maanden ontslagen vanwege bedrijfseconomische redenen? Dan wordt er gesproken van collectief ontslag. Voordat je werkgever over kan gaan tot collectief ontslag moet hij eerst een procedure doorlopen. Zo moet het collectief ontslag worden gemeld bij het UWV, de vakbonden en eventueel bij de ondernemingsraad.

Collectief ontslag

De naam collectief ontslag zegt het al. Als er sprake is van een grote groep werknemers die ontslagen wordt, spreken we van collectief ontslag. Specifiek gaat het om een groep van minimaal 20 werknemers die binnen een periode van 3 maanden worden ontslagen. De ontslagen moeten het gevolg zijn van slechte bedrijfseconomische omstandigheden. Daarnaast moeten de ontslagen werknemers binnen 1 werkgebied vallen. Het UWV heeft Nederland in zes werkgebieden opgedeeld. We spreken pas over collectief ontslag als van al het bovenstaande sprake is.

Vakbond en de ondernemingsraad

Je werkgever is verplicht het collectief ontslag te melden aan de belanghebbende werknemersverenigingen; dat zijn de vakbonden. Vakbonden komen op voor de rechten en belangen van werknemers. Zodra zij een melding hebben gekregen van het collectief ontslag zullen zij in overleg gaan met je werkgever over het opstellen van een sociaal plan.

Bij grote organisaties met meer dan 50 werknemers is er sprake van een ondernemingsraad. Deze raad bestaat uit gekozen leden die opkomen voor de belangen van de werknemers. De werkgever moet de ondernemingsraad in de gelegenheid stellen om advies uit te brengen over het collectief ontslag. De ondernemingsraad kan beroep instellen bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof in Amsterdam als de werkgever besluit het advies niet op te volgen.

Afspiegelingsbeginsel

Bij collectief ontslag is de werkgever verplicht het afspiegelingsbeginsel toe te passen. Hierbij worden de werknemers verdeeld over 5 leeftijdscategorieën. De leeftijdsopbouw binnen de categorieën moet na de ontslagronde zoveel als mogelijk gelijk zijn als voor de ontslagronde. Meestal worden de werknemers met het kortste dienstverband als eerst ontslagen.

Sociaal plan

Veel werkgevers stellen bij collectief ontslag een sociaal plan op. In een sociaal plan staat vermeld waarom je werkgever gaat reorganiseren en welke gevolgen dat heeft voor de werknemers. Daarnaast wordt er in het sociaal plan vaak afgesproken welke ontslagvergoeding wordt betaald, of er outplacement wordt aangeboden en/of overige ontslagregelingen.  Een sociaal plan is niet verplicht maar wordt doorgaans toch opgesteld. Want het is voor de werkgever makkelijker om een regeling op te zetten die voor alle werknemers geldt. In plaats van tientallen individuele ontslagzaken te moeten voeren.

Ontslagvergunning UWV

Je werkgever moet bij collectief ontslag een ontslagaanvraag indienen bij het UWV. Hierin moet hij toelichten wat de bedrijfseconomische reden is dat aanleiding geeft tot de ontslagaanvraag. Het UWV toetst vervolgens of de voorgenomen ontslagen noodzakelijk zijn.

Kan je actie ondernemen tegen collectief ontslag?

Als je het niet eens bent met het collectief ontslag, dan kan je daartegen in actie komen. Zodra je alle papieren van UWV hebt ontvangen, kan je verweer voeren. Je doet dat schriftelijk. Het is verstandig om een arbeidsrecht advocaat in te schakelen. De regels rond collectief ontslag zijn complex. Een arbeidsrecht specialist kent de regels en procedures. Let er op dat je op tijd je verweerschrift indient. Meestal moet dit  binnen 14 dagen nadat je de brief van het UWV toegestuurd hebt gekregen.

Veelgestelde vragen

01
Wat zijn bedrijfseconomische redenen?

Bedrijfseconomische redenen zijn reorganisatie, fusies of overnames, financiële problemen of een bedrijfsstrategie die aanzienlijke invloed heeft op de personeelsbezetting. Een werkgever kan tot collectief ontslag overgaan als sprake is van dit soort redenen.

02
Welke rechten hebben werknemers bij een collectief ontslag?

Als je ontslagen wordt vanwege een collectief ontslag heb je recht op verschillende rechten. Denk bijvoorbeeld aan een opzegtermijn, de mogelijkheid om een beroep te doen op sociale plannen of collectieve arbeidsovereenkomst en een ontslagvergoeding.

03
Welke informatie moet je werkgever verstrekken bij een collectief ontslag?

Als je ontslagen wordt via een collectief ontslag moet je werkgever jou tijdig en schriftelijk informeren over het voorgenomen ontslag. Daarnaast moet je werkgever de redenen hiervoor benoemen. Bovendien moet je werkgever je op de hoogte brengen van de criteria voor de selectie van werknemers die ontslagen worden, de verwachte gevolgen van het ontslag en de sociale maatregelen die worden overwogen.

04
Welke ondersteuning kan je krijgen bij een collectief ontslag?

Als werknemer kan je het recht hebben op ondersteuning bij een collectief ontslag. Je kan bijvoorbeeld begeleiding krijgen bij het zoeken naar nieuw werk of recht hebben op een transitievergoeding.

05
Kan je werkgever een vaststellingsovereenkomst aanbieden bij een collectief ontslag?

Ja, het is mogelijk dat je werkgever je tijdens het collectief ontslag een vaststellingsovereenkomst aanbiedt. Je kunt overwegen om vrijwillig mee te werken aan je ontslag en de vaststellingsovereenkomst ondertekenen. Laat de overeenkomst altijd wel goed controleren voor je dit doet door een gespecialiseerde arbeidsrechtadvocaat.